Almanach

Almanach to publikacja jednorazowa lub periodyczna (najczęściej rocznik) zawierająca przekrojowe artykuły i informacje z jednej lub wielu dziedzin życia, nauki albo sztuki. Może prezentować dane statystyczne, fakty historyczne, biografie, informacje o kulturach czy językach świata, informacje teoretyczne i porady dotyczące określonego zagadnienia, informacje na temat dokonań w jakiejś dziedzinie w wybranym okresie itp. Almanachy wydaje się najczęściej w postaci książek (drukowanych i elektronicznych), czasopism i katalogów.

Najbardziej znane almanachy to przykładowo „National Geographic Almanac of American History”, „The Nautical Almanac”, „Sports Illustrated Almanac”, „Almanach Astronomiczny” czy „Almanach Warszawy”. Instytucje i firmy często wydają almanachy poświęcone swoim produktom, usługom albo projektom, np. „Almanach 12on14 Jazz Club”.

Artykuł ekspercki

Artykuł ekspercki, w zależności od tematyki, może stanowić formę pośrednią między artykułem popularnonaukowym i monograficznym. Często zawiera opisy dokonań naukowych lub osiągnięć w danej dziedzinie, które stały się możliwe przykładowo za sprawą projektów realizowanych przez dział badań, rozwoju i innowacji w przedsiębiorstwie. Artykuł ekspercki może być napisany bardziej przystępnym językiem, ale może też zawierać słownictwo naukowe albo branżowe. Przykłady artykułów eksperckich można odnaleźć w prasie branżowej, kierowanej do specjalistów zawodowo związanych z daną dyscypliną.

Artykuł monograficzny

Artykuł monograficzny to publikacja naukowa przedstawiająca jedno wybrane zagadnienie w wyczerpujący i udokumentowany sposób. Tekst zawiera omówienie i krytyczną ocenę danego problemu naukowego z uwzględnieniem wszystkich dostępnych informacji i najaktualniejszych wyników badań innych naukowców. Artykuł monograficzny przedstawia zagadnienie od strony teoretycznej, ale może też zawierać wyniki przeprowadzonych badań (wraz z wyciągniętymi z nich wnioskami i hipotezami). Tekst liczy zwykle od kilkunastu do kilkudziesięciu stron (dłuższy stanowi już monografię). Artykuły monograficzne zazwyczaj są częścią publikacji zbiorowej w postaci książki lub czasopisma, ale mogą także być publikowane osobno, np. na stronie internetowej eksperta w danej dziedzinie.

Artykuł popularnonaukowy

Artykuł popularnonaukowy to publikacja upowszechniająca wiedzę naukową w formie zrozumiałej dla osób niezwiązanych zawodowo z daną dyscypliną. Skomplikowane teorie czy wyniki badań są w artykule popularnonaukowym opisane przystępnym, prostym językiem, a często dodatkowo opatrzone metaforycznymi przykładami, które lepiej wyjaśniają dane zjawisko i pozwalają łatwiej je sobie wyobrazić. Autorami publikacji popularnonaukowych są zwykle naukowcy, dziennikarze naukowi lub specjaliści z danej dziedziny.

Przykłady artykułów popularnonaukowych można znaleźć w takich tytułach, jak „Scientific American”, „Focus”, „Świat Wiedzy”, „National Geographic”, „Skrzydlata Polska”, „Wiedza i Życie” czy „Świat Techniki”.

Artykuł SEO

Artykuł SEO jest tworzony głównie na potrzeby pozycjonowania strony w wyszukiwarce internetowej. Zawiera słowa kluczowe, czyli frazy SEO (w tytule, leadzie, treści głównej, a także w podpisach zdjęć i tagach), które są odczytywane przez algorytmy Google i za pomocą których dochodzi do pozycjonowania witryny.

Z zasady im lepsze dopasowanie i im bardziej odpowiednie umiejscowienie fraz, tym wyższa pozycja strony, a w rezultacie – tym więcej odwiedzin internautów i więcej potencjalnych klientów. Roboty Google nie akceptują jednak treści przesyconych frazami SEO (bezpieczne nasycenie to 1–3%), a także tych o zbyt małej objętości (minimalna zalecana długość tekstu to 300 słów, czyli około 1500–2000 znaków ze spacjami) oraz tych o zbyt niskiej jakości językowej i merytorycznej (dlatego korzystniej jest publikować inne, bardziej wartościowe typy tekstów, np. artykuły popularnonaukowe, w których frazy są umieszczone w sposób naturalny i stanowią sensowny element zdania).

Artykuł sponsorowany

Artykuł sponsorowany (advertorial) to tekst o charakterze informacyjno-promocyjnym. Jego celem jest poinformowanie opinii publicznej – w tym docelowych klientów – o obecności marki na rynku i o jej ofercie. Tekst może mieć charakter obiektywny, ale często zawiera subiektywne opinie i elementy wartościujące (np. poprzez odpowiednie słowa ukazuje firmę, jej produkty albo usługi w pozytywnym świetle). Artykuł taki często zawiera wypowiedzi (np. właściciela, prezesa, pracowników), zdjęcia (np. produktów czy pracowników firmy) oraz linki do strony firmowej (w treści lub w stopce). Artykuły sponsorowane publikuje się (najczęściej odpłatnie) w zewnętrznych mediach: na portalach, blogach i w prasie.

Esej

Esej to tekst publicystyczny, literacki lub literacko-naukowy prezentujący subiektywny punkt widzenia autora na dany temat (ewentualnie, w przypadku wykorzystywania eseju do celów marketingowych – punkt widzenia firmy, podzielany przez osobę piszącą).

Gatunek ten trudno jednoznacznie sklasyfikować. Esej jest bowiem hybrydyczny zarówno w treści, jak i w formie. Oznacza to, że może poruszać różnorodną tematykę (literacką, filozoficzną, artystyczną, historyczną, społeczną) oraz czerpać z wielu form prozy użytkowej, publicystyki i literatury (np. z reportażu, anegdoty, traktatu; w tekście mogą występować odniesienia naukowe, cytaty, dygresje, aluzje historyczne czy kulturowe, a nawet opisy fikcyjnego świata wykreowanego przez autora).

Esej może odnosić się do faktów i przybierać formę opisu pewnych zjawisk i tendencji. Może także pełnić funkcję interpretująco-wartościującą – stanowić krytykę, manifest albo refleksję.

Zastosowanie eseju w biznesie jest wbrew pozorom bardzo szerokie. Można przykładowo wykorzystać go do opisania zagadnień związanych z ekologią i przedstawić istniejące na rynku rozwiązania w zakresie ochrony przed smogiem czy biopaliw. Należy pamiętać, że esej w żadnym wypadku nie może zbliżać się stylem do artykułu sponsorowanego – jego rolą nigdy nie jest jawna reklama, a jedynie dziennikarska lub literacka refleksja nad istniejącym stanem rzeczy, nad przeszłością, teraźniejszością i przyszłością.

Informacja prasowa

Informacja prasowa (notka prasowa, press release, news) to krótki tekst dziennikarski o charakterze informacyjnym, który pozwala zawiadomić opinię publiczną o aktualnych wydarzeniach. Może dotyczyć zagadnień z obszaru ekonomii, polityki, kultury albo życia społecznego.

Notki prasowe tworzone przez firmy dotyczą zazwyczaj planowanych albo podjętych decyzji bądź realizowanych projektów i wdrożeń, takich jak reorganizacja, rebranding, wybór nowego prezesa, organizacja eventu, udział w targach lub akcji dobroczynnej, nowości ofertowe, rozbudowa parku maszynowego czy poszerzenie rynków zbytu.

Kompendium

Kompendium to tekst zawierający esencję wiedzy na dany temat. Przedstawione informacje są dostatecznie pełne, ale jednocześnie podane w skrótowy sposób, podobny do opracowania encyklopedycznego. W przeciwieństwie do encyklopedii, o której mówi się, że jest „kompendium wszystkich kompendiów”, pojedyncze kompendium odnosi się zwykle do jednego zagadnienia lub określonego wycinka tego zagadnienia, będącego przedmiotem badań naukowych albo powszechnego zainteresowania społecznego. Tekst może więc dotyczyć przykładowo meteorologii, lotnictwa, motoryzacji, sztuki, architektury, zarządzania albo tylko konkretnych teorii lub zjawisk w wybranym obszarze (sztuki kubistycznej bądź sztuki kubistycznej w danym kraju; lotnictwa cywilnego bądź rozwoju awiacji w wybranych krajach czy latach etc.). Kompendium może zostać opublikowane w dowolnej formie: książki, e-booka, katalogu, artykułu.

Referat

Referat to odtwórcza wypowiedź literacka lub literacko-naukowa przeznaczona do wydruku/publikacji online albo wygłoszenia w kręgu zainteresowanych osób, mogąca poruszać różnorodną tematykę. Zawsze przedstawia wybrane zagadnienie w sposób rzeczowy, merytoryczny, logiczny, ale też łatwy w odbiorze. Informacje ujęte w referacie nie muszą być zarazem całkowicie obiektywne – dopuszcza się subiektywną krytykę dokonywaną przez autora, jego refleksje i opinie na temat przytoczonej teorii albo badań naukowych. Z zasady referat nie przekracza 10 stron A4.

Reportaż

Reportaż to gatunek literacki z pogranicza publicystyki, literatury faktu i literatury pięknej. W zależności od tematyki wyróżnia się reportaż społeczno-obyczajowy, podróżniczy, popularnonaukowy, wojenny i sportowy (w Motle powstają reportaże różnego rodzaju – z wyjątkiem dwóch ostatnich).

Jest to gatunek specyficzny. Z jednej strony reportaż stanowi przede wszystkim sprawozdanie na dany temat, więc powinien cechować się obiektywizmem w prezentacji tematu, rzetelnością i wiernością wobec bohatera, czyli przedmiotu narracji. Z drugiej zaś może zawierać subiektywne przemyślenia, oceny, opinie i sugestie autora.

W każdym reportażu kluczową rolę odgrywają problem i bohater. Reportaż zawsze bazuje na autentycznych materiałach (prawdziwych wydarzeniach, postaciach i ich wypowiedziach). Z reguły też, poza specyficznymi podgatunkami reportażowymi, unika fikcji literackiej. Mimo to reportaż może być ukształtowany na wzór fabuły epickiej: mieć wyraźnie zarysowaną akcję, a także zawierać dialogi, rozbudowane opisy i charakterystyki postaci czy poetycką narrację.

Reportaże można pisać w czasie przeszłym, ale popularniejszy, a nawet bardziej wskazany, jest czas teraźniejszy, który dodaje akcji tempa i wywołuje w czytelniku wrażenie naocznej obserwacji relacjonowanych zdarzeń.

Vademecum

Vademecum to książka (drukowana, e-book), względnie artykuł, zawierająca zbiór podstawowych informacji z danej dziedziny, najczęściej o charakterze praktycznym. Stanowi rodzaj kompendium z przewodnikiem – przekazuje wiedzę teoretyczną i jednocześnie wyjaśnia, jak tę wiedzę wykorzystać w praktyce.

Ta forma treści jest niezwykle popularna w biznesie. Vademecum często staje się przewodnikiem po ofercie firmy i prezentuje, jak potencjalny klient może wykorzystać ten czy inny produkt do osiągnięcia określonego celu.